Κι άλλα φύλα συνεχώς

Εισαγωγικό

Το σύντομο αυτό κείμενο το βρήκαμε στο Makezine. Μεταφράστηκε στα ελληνικά από την ομάδα Regenderation και πρωτοδημοσιεύτηκε στο Indymedia Αθήνας τον Ιούνιο του 2004. Αφού ξαναδουλέψαμε λίγο τη μετάφραση αποφασίσαμε να συμπεριληφθεί σαν το μόνο κείμενο εκτός δικής μας παραγωγής στην ύλη του πρώτου τεύχους. Τι βρήκαμε εμείς σε αυτές τις γραμμές και τι βρίσκουμε γενικά σε κείμενα που έρχονται από πολύ μακριά, από μια άλλη κουλτούρα και από άλλες αντιλήψεις και θεωρήσεις του φύλου και της σεξουαλικότητας; Πώς συνδέονται αυτές οι θεωρήσεις με τη δική μας αντίληψη για την πολιτική δράση; Συνδέονται; Τι διαβάζουμε εμείς σ’ ένα κείμενο που ακροβατεί μεταξύ προσωπικής εξομολόγησης/καταγραφής εμπειρίας/παραγωγής θεωρίας; Τι σημαίνει η επιλογή του ως ψηφίδα του μωσαϊκού που αποτελεί ο δικός μας λόγος;

Προφανώς τα ερωτήματα είναι πολλά και οι απαντήσεις σχεδόν πάντα σε εξέλιξη. Το πρώτο σημαντικό σημείο στην ανάγνωση αυτού του κειμένου είναι η ανακάλυψη ότι οι σχέσεις συγγένειας που μας συνδέουν με ανθρώπους “από αλλού” είναι πολύ βαθύτερες απ' ό,τι φανταζόμαστε. Υπάρχει “εκεί πέρα” ένας λόγος που εκφράζεται μέσα από ανησυχίες κοινές με τις δικές μας και που σε αυτά που περιγράφει ταυτίζεται με πολλά που και εμείς σκεφτόμαστε, αισθανόμαστε και ζούμε- ένας λόγος κοινός με δικούς μας προβληματισμούς σχετικά με την πολιτική και ανατρεπτική δυνατότητα που προσφέρει η ανάλυση των όσων αναγνωρίζουμε ως «βιολογικά δεδομένα». Στο «Και άλλα φύλα συνεχώς» ενυπάρχει, ακόμη κι αν εκφράζεται με όρους σχεδόν αμετάφραστους στη μητρική μας γλώσσα, μια άλλη κοινή, λανθάνουσα γλώσσα, μια γλώσσα της εμπειρίας του σώματος, μια γλώσσα της επιθυμίας που είναι και δική μας. Η γλώσσα που μιλάμε όλοι όσοι αμφισβητούμε την εξουσία των βιολογικών δεδομένων, το παραμύθι που επαναλαμβάνουν σε διάφορες εκδοχές οι κοινωνίες για τη “φύση”, το “ομαλό”, το “φυσιολογικό”, δημιουργώντας έτσι ιεραρχίες, προνομιούχους και περιθώριο, κανονικούς και τέρατα. Το πρόβλημα των ταυτοτήτων, τις οποίες οικειοποιούμαστε και αποποιούμαστε, μέσα σ' ένα συνεχές παιχνίδι και/ή πόλεμο με την κυρίαρχη τάξη των πραγμάτων, δεν είναι ένα πρόβλημα που το έχουμε μόνο εμείς. Το να βρίσκουμε ανθρώπους “αλλού” με τους οποίους μπορούμε να συναντηθούμε ακόμη και στον άυλο εικονικό χώρο του δικτύου, δίνει σε ό,τι κάνουμε μια βεβαιότητα: την βεβαιότητα πως απέναντι αλλά και μέσα σε αυτό που είναι το κανονικό και κυρίαρχο, μπορούμε να χτίσουμε άλλους τρόπους για τα πράγματα και να επιβάλουμε τις δικές μας πραγματικότητες, ερμηνείες και συμβολισμούς.

Οπωσδήποτε συχνά σε τέτοια κείμενα συναντάμε χάσματα. Χάσματα πολιτισμικά που μας κάνουν να αναρωτιόμαστε: Τι συνδέει εμάς με έναν τρανς δικηγόρο στη Νέα Υόρκη; Τι συνδέει τη δική μας πολιτική άποψη και δράση με μια συζήτηση στις ηνωμένες πολιτείες για τη χρήση του όρου αμφί και για την πολιτική χρήση των ταυτότητων; Αλλά και χάσματα από την αναγνώριση του γεγονότος πως, παρά τις προθέσεις μας για μια άλλη ανάγνωση, συχνά στην καθημερινή ζωή σχεδόν μας συντρίβει το δεδομένο: τα δύο φύλα και η μια νόμιμη σεξουαλική επιλογή που κινείται ανάμεσά τους: Πώς μπορείς να “είσαι” πιο πολλά από απλώς άντρας και γυναίκα; Πώς μπορείς να “είσαι” αλλά και να μην περιορίζεσαι ποτέ οριστικά και αμετάκλητα στο κουτί μιας ταυτότητας; Πώς μπορείς να “κάνεις” ό,τι “είσαι” και να μη δεσμεύεσαι για αυτό; Και πώς μπορείς, παρ΄όλ΄αυτά, να ανατρέπεις με την πολιτική σου δράση τα δεδομένα όταν δεν θες να δεσμευτείς σε κανένα δεδομένο, σε καμιά νομιμότητα, όταν αρνιέσαι την ίδια την ιδέα οποιασδήποτε “κανονικότητας”; Αυτό που δημιουργείται σαν απάντηση, όσο θολή και αβέβαιη, είναι πως πέρα από τα χάσματα σήμερα έχουμε τη δυνατότητα να ακονίσουμε τα όπλα της σκέψης μας παρακολουθώντας τις συζητήσεις αλλού και να ισχυροποιήσουμε έτσι τα ερωτηματικά μας. Γιατί στα ερωτηματικά κρύβεται η δύναμη μας. Σ' αυτές τις “σελίδες” θα διαβάσετε ξανά και ξανά για την πολιτική σημασία του φύλου και της σεξουαλικότητας. Για το πώς αυτές οι έννοιες υποστηρίζουν/συγκροτούν ένα ολοκληρο σύστημα κυριαρχίας, ένα σύστημα πολιτικών σχέσεων. Επιμένουμε σε βαθμό εμμονής. Όμως αυτή η εμμονή δεν είναι παρά ένας άλλος τρόπος να μιλήσουμε για πράγματα και ιδέες παλιές και να εκφράσουμε εκ νέου την επίσης πολύ παλιά, αρχαία σχεδόν, επιθυμία να ορίζουμε τις ζωές μας αμφισβητώντας αυτά που μάθαμε. Να μην τις χωράμε σ’ αυτά που μάθαμε. Και σίγουρα μας γεμίζει αισιοδοξία το ότι η γενεαλογία αυτής της επιθυμίας έχει κρίκους παντού. “Εδώ” κι “εκεί”. Στην “Αθήνα” και στη “Νέα Υόρκη”. Στο χώρο και στο χρόνο. “Με κάποιους ανθρώπους που ίσως δε θα συναντήσουμε ποτέ, βλέπουμε το ίδιο όνειρο”.

Κι άλλα φύλα, συνεχώς.. (το άρθρο γράφτηκε για το περιοδικό The Quails northwest tour zine)

Όταν ήμουν στο Σαν Φρανσίσκο, έκανα μία ωραία συζήτηση με την Jen για τα κρυμμένα νοήματα που εμπεριέχει η κοινή χρήση του όρου μπαϊσέξουαλ και μου ζήτησε να προσπαθήσω να γράψω κάτι για το περιοδικό. Πριν φτάσω σε αυτό το θέμα θέλω να κάνω σαφές, ότι παρόλο που έχω προβληματισμούς για το πως χρησιμοποιείται αυτός ο όρος και την αντίληψη για το φύλο που μπορεί να υποδηλώνει, πιστεύω παράλληλα ότι υπάρχουν τρόποι να χρησιμοποιηθεί, οι οποίοι είναι ριζοσπαστικοί και πολιτικώς εναντιωματικοί. Η Judith Butler έγραψε κάποτε για το πως μπορούν οι κατηγορίες ταυτότητας να είναι πολιτικές αφετηρίες από τη μία και εργαλεία απολυταρχικού ελέγχου από την άλλη. Ποτέ δεν με κουράζει το να σκέφτομαι αυτή την άποψη – πως οι όροι μιας ταυτότητας είναι στρατηγικής σημασίας, πως μπορούμε να τους χρησιμοποιούμε για να ορίσουμε την αντιπαράθεση σε κάθε στιγμή, αλλά και πως επίσης εμπεριέχουν δυνάμεις αστυνόμευσης που είναι επώδυνες και εκτοπίζουν.

Δε μου αρέσει να μιλάω υπερβολικά αφαιρετικά, οπότε θα αναφέρω διευκρινιστικά μία ιστορία. Όταν πρωτοάρχισα να λέω ότι είμαι τρανς, είχα μια κουβέντα με μια φίλη λεσβία, η οποία με ρώτησε: "Θα πηδάς αγόρια ή κορίτσια τώρα;". Προσπαθούσε να καταλάβει αν θα είμαι straight, αδελφή ή μπάι. Της είπα "αυτός ο τρόπος σκέψης για τους ανθρώπους, δε μου κάνει και πολύ νόημα τώρα τελευταία" ή κάτι τέτοιο. Απάντησε ότι "οι πούτσοι την αηδιάζουν".

Νομίζω ότι είχε μία έντονη εσωτερική αντίδραση στο γεγονός ότι η αποκάλυψη της τρανς ταυτότητάς μου την έκανε να μη ξέρει πως να με χωρέσει στις τέσσερις ξεκάθαρες κατηγορίες σεξουαλικής συμπεριφοράς που είχε αυτή στο μυαλό της: μπάι, straight, αδελφή, λεσβία. Πως γίνεται μια στιγμή να ήμουν το ένα πράγμα ("λεσβία") και την επόμενη να μην ήμουν; Τι ήμουν; Πως μπορούσε να με ξαναστριμώξει σε μία από τις κατηγορίες της; Το σχόλιο για το πόσο αηδιαστικούς έβρισκε τους πούτσους ήταν ακόμα πιο επικριτικό -μία αίσθηση, ότι μία από τις επιλογές στις οποίες μπορεί να κατέληγα της ήταν αποκρουστική. Το σχόλιο χάραξε μια σαφή γραμμή ανάμεσά μας: μπορεί εγώ να μη βλέπω τους ανθρώπους αυστηρά σαν "άντρες" και "γυναίκες", αλλά αυτή τους βλέπει, ξέρει τη διαφορά, δεν αμφιταλαντεύεται.

Αυτές οι στιγμές αστυνόμευσης είναι ιδιαίτερα συχνές ανάμεσα στους queer. Έχω ακούσει παρόμοιες ιστορίες από λεσβίες που πηδάνε αγόρια, αδερφές που πηδάνε κορίτσια, butch που είναι bottom, butch που γίνονται femme, femme που γίνονται butch, τρανς-γυναίκες προς άντρες που πηδιούνται από μπροστά, τρανς-άντρες προς γυναίκες που διακορεύουν και διάφορους άλλους/ες που σπάνε τους κανόνες. Νομίζω ότι μερικές φορές (όχι πάντα όμως), η λέξη "αμφιφυλόφιλος" χρησιμοποιείται σαν όρος αστυνόμευσης, για να προσδιορίσει ανθρώπους που στην πραγματικότητα σπάνε τα όρια. Και για αυτόν ακριβώς το λόγο μπορεί να αντιστραφεί από κάποιους/ες που αυτοπροσδιορίζονται ως μπάι και να γίνει εργαλείο για να μιλήσουν ριζοσπαστικά σε σχέση με τη σεξουαλικότητά τους. Για πολλούς/ες από εμάς, όμως, ο όρος λειτουργεί σαν ένα πλαστό συνοθύλευμα το οποίο σταματάει απότομα τις πολύπλοκες συζητήσεις που προσπαθούμε να κάνουμε για τις ταυτότητες και τις σεξουαλικές πρακτικές.

Το πρώτο και κυριότερο πρόβλημά μου με τον όρο, είναι το "αμφί" μέρος. Αμφί σημαίνει δυο όψεις, δύο πλευρές, αν είσαι "μπάι" πηδάς αμφότερες των δύο επιλογών. Όντας ριζικά ενάντια στην κανονιστική αντίληψη του διχοτομικού συστήματος των φύλων και ζώντας, όπως έγώ, σε ένα μη συνεκτικό και μη καθορισμένο από διχοτομήσεις σώμα και νου, ο όρος είναι τελείως ανεπαρκής για εμένα. Δε βλέπω τον εαυτό μου να χωράει σε καμμία από τις δύο φαντασιακές κατηγορίες "άντρας/γυναίκα" και δε προσεγγίζω τους ανθρώπους με τους οποίους θέλω να πηδηχτώ έχοντας αυτές τις κατηγορίες στο μυαλό. Είμαι αφοσιωμένος σε μία αντίληψη των φύλων που αφορά συνεχώς εναλλασόμενα επίπεδα έμφυλων χαρακτηριστικών και αντιλήψεων και σε καμμία περίπτωση δεν αφορά δύο πόλους, ένα συνεχές ή μερικά κουτιά.

Και παρακαλώ μη θεωρήσετε ότι προωθώ τη θέση: "μη βάζετε ταμπέλες". Αυτό που μου αρέσει είναι συγκεκριμένες, λεπτομερείς, ερεθιστικές, ευφάνταστες χρήσεις της γλώσσας, έτσι ώστε συνεχώς να επαναχαράσω και να επαναορίζω τις σωματικές και σεξουαλικές εμπειρίες, και όχι να χρησιμοποιώ απλοϊκούς όρους που κλείνουν τις συζητήσεις, με το συμπέρασμα ότι "εντάξει, είμαστε και πολύ σεξυ".. Αν κυνηγάω μια κοκαλιάρα, new wave, butchαδερφολεσβία που φοράει eye liner και που γουστάρει εναλλασόμενους ρόλους στο σεξ και μια ενεργητική αλλά ευαίσθητη barbie τρανς αδελφή, και μία σκληρή-μα-τρυφερή πανκ ακτιβίστρια τρανς κοπέλα που γουστάρει να είναι top, πώς θα μπορούσαν αυτά να με χωρέσουν σε μία από τις τέσσερις κατηγορίες; Γιατί θα θέλαμε να το κάνουμε αυτό, ενώ μπορούμε να μιλάμε λεπτομερώς, για τον τρόπο που κάθε στιγμή επιθυμίας αλλάζει το πως βλέπουμε το φύλο και τη σεξουαλικότητά και ανοίγει νέα ενδεχόμενα; Πώς θα μπορούσα να χωρέσω σέξυ ανθρώπους με αυτά τα χαρακτηριστικά, σε τακτοποιημένες και καλογυαλισμές κατηγορίες φύλων; Θα ήταν ακόμα σέξυ αν το έκανα;

Γνωρίζω ότι, για κάποιους τρανς, η μετάβαση είναι μία διαδικασία μεταφοράς σε μία «απολύτως κανονικοποιημένη» κατηγορία ταυτότητας, όπου ο στόχος είναι να γίνεις αποδεκτός/η και να ενταχθείς πλήρως σε αυτή τη νέα κατηγορία. Για μένα, όπως και για άλλους τρανς που ξέρω, δεν πρόκειται για μια διαδικασία όπου ακολουθείς στενά ένα νέο σύνολο κανόνων, αλλά για μια διαδικασία σύγκρουσης με τις ταυτότητες και οικειοποίησης πολλαπλών ταυτοτήτων, μία διαδικασία στην οποία οι κανόνες παίρνουν φωτιά. Περιλαμβάνει αλλαγή του νοήματος που δίνουμε στα μέλη του σώματος, διαχωρισμό της βιολογίας από την μοίρα και επανα-νοηματοδότηση των σεξουαλικών πρακτικών. Νομίζω ότι αρκετός μη-τρανς κόσμος θέλει επίσης (και το κάνει) να έχει πρόσβαση σε πολλές κοινότητες και να προσδιορίζεται με βάση την επιθυμία, την πρόθεση και χωρίς να κοιτάζει προς κάποια "συνέχεια". Νομικοί, ιατρικοί και καπιταλιστικοί μηχανισμοί παραμένουν στρατευμένοι ενάντια σε αυτές τις προσπάθειες παραγωγής queer κουλτούρας, πιέζοντάς μας να διαλέξουμε μία και μοναδική κατηγορία, να πάρουμε "αποφάσεις ζωής" και να αγοράζουμε προϊόντα "κατάλληλα" για το φύλο μας. Αυτοί οι μηχανισμοί περιστασιακά αφήνουν λίγο χώρο για νέες κατηγορίες, όπως μία ωραιοποιημένη, ανώτερης τάξης, μονογαμική, παντρεμένη, πατριωτική εκδοχή gay ταυτότητας, μόνο όμως για να την χρησιμοποιήσουν σαν μία νέα ρυθμιστική στρατηγική (και στρατηγική marketing). Το χρωστάμε ο ένας στην άλλη και στους εαυτούς μας να αγκαλιάσουμε ευφάνταστες ακόμη και ενοχλητικές δομές επιθυμίας που αρνούνται την εύκολη κατηγοριοποίηση και να παράγουμε συνεχώς νέες γλώσσες που θα μπορούν να εκφράσουν την ποικιλία της ερωτικής εμπειρίας και της εμπειρίας του φύλου.

ο dean spade είναι ένας ριζοσπάστης τρανς δικηγόρος στην Νεα Υόρκη.

πηγή: http://www.makezine.org link: http://www.makezine.org/bibi.html

Σχολίασέ το                      Κατέβασε το τεύχος